Một số nước châu Âu đang vận động Liên minh châu Âu (EU) thông qua luật buộc các công ty khai thác mỏ và dầu khí phải minh bạch trong chi tiêu tại các nước nghèo để ngăn chặn nạn hối lộ.
Tổng thống Pháp Nicolas Sakorzy, như báo The Guardian cho biết, vừa lên tiếng yêu cầu EU ra quy định buộc các công ty khai thác tài nguyên niêm yết trên thị trường chứng khoán EU phải khai báo trung thực từng đồng họ chi cho chính quyền những nước mà các công ty này đến hoạt động. Bộ trưởng Tài chính Anh George Osborne cũng khẳng định London ủng hộ “việc các công ty khai thác hoạt động theo tiêu chuẩn đạo đức cao nhất phù hợp với lợi ích của tất cả các bên”, và nhấn mạnh “đó là cách để đảm bảo những người nghèo nhất thế giới được hưởng lợi ích từ tài sản của họ nằm dưới lòng đất”.
Khi đến đầu tư tại các nước nghèo như các quốc gia châu Phi, các công ty khai thác tài nguyên đa quốc gia luôn cam kết mang lại sự phát triển kinh tế. Trên thực tế thường chỉ có một nhóm nhỏ cầm quyền ở các nước nghèo được hưởng lợi từ hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên, trong khi phần đông dân số chịu thiệt thòi. Ví dụ, theo trang Globalwitness.org, GDP/ đầu người ở Guinea Xích Đạo, quốc gia rất giàu dầu mỏ, lên tới 30.000 USD/năm, tương đương với Ý hoặc Tây Ban Nha. Thế nhưng phần lớn dân số vẫn sống với mức thu nhập chưa tới 1 USD/ngày.
Xuất khẩu dầu mỏ và tài nguyên từ châu Phi lên tới 393 tỉ USD trong năm 2008, nhưng cộng đồng quốc tế vẫn phải cung cấp 44 tỉ USD tiền cứu trợ cho châu lục này. “Tiềm năng tăng trưởng kinh tế ở các nước giàu tài nguyên thường bị lãng phí do chính quyền và các cá nhân tham ô những số tiền khổng lồ – Guardian dẫn lời chuyên gia Jane Allen, điều phối viên chiến dịch Publish what you pay (Công khai những khoản tiền đã trả), nhận định.
Bằng việc buộc các công ty khai thác mỏ và tài nguyên minh bạch hóa các khoản chi, châu Âu có thể đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực chống tham nhũng và nghèo đói ở các quốc gia giàu tài nguyên nhưng kém phát triển”. Trước châu Âu, Mỹ đã ra quy định buộc các công ty nước này phải đảm bảo minh bạch khi hoạt động ở nước ngoài.
SƠN HÀ
